Blog » Anasayfa »Doğum Günü Yazıları »
Gezegenlere Göre Yaşınız
Başka bir gezegende doğsaydınız, şimdi kaç yaşında olacaktınız hiç merak ettiniz mi? Keşke yıllar daha yavaş geçse diyenlerdenseniz, belki de başka bir gezegene seyehat etmelisiniz!
Doğum Gününüzü Girin!
NASIL HESAPLANIYOR ?
Yukarıdaki sayılara baktığınızda farklı gezegenlerde farklı yaşlarda olduğunuzu göreceksiniz. Bu, hesapladığımız zaman aralıklarını nasıl belirlediğimiz sorusunu akıllar getiriyor. Bir Gün nedir? Bir yıl nedir?
Dünya hareket halindedir. Aslına bakarsanız bir seferde birçok farklı hareket gerçekleÅŸtirir. Bunların içinden iki tanesi bizi ilgilendiriyor. Birincisi, Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönüşü. Ä°kincisi, Dünya’nın GüneÅŸ etrafında dönüşü.
Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşüni ‘bir gün’ olarak tanımlıyoruz. Öğleden bir sonraki öğlene kadar geçen zamanı ‘bir gün’ olarak tanımlıyoruz. Daha sonra bu zaman periyodunu 24 saate, her saati 60 dakikaya ve her dakikayı da 60 saniyeye bölüyoruz. Gezegenlerin dönüş hızlarını düzenleyen herhangi bir kural yoktur. Tümü, gezegeni oluÅŸturan asıl malzemelerin gezegenin oluÅŸumunda ne kadar dönüş yaptığı ile alakalıdır. Dev Jüpiter’in dönüş sayısı çok fazladır, her 10 saate bir kendi ekseni etrafında bir dönüş tamamlar. DiÄŸer tarafta Venüs’ün kendi ekseni etrafında bir dönüşü tamamlaması 243 gün sürer.
Dünya’nın güneÅŸ etrafındaki dönüşünü ‘bir yıl’ olarak tanımlıyoruz. Bir yıl, dünyanın güneÅŸ etrafında bir dönüş yapması süresince geçen zamandır – 365 günden biraz fazla sürer.
Hepimiz ilköğretimde gezegenlerin GüneÅŸ etrafında farklı hızlarla döndüğünü öğreniriz. Dünya’nın bu dönüşü tamamlaması 365 gün sürerken, en yakın gezegen olan Merkür yanlızca 88 günde bu dönüşü tamamlar. En uzaktaki hantal Pluto ise güneÅŸ etrafındaki bir dönüşü 248 yıllık çok uzun bir süre alır.
Gezegenlerin kendi eksenleri ve güneş etrafındaki dönüş sürelerini:
| Gezegen | Kendi Ekseni Etrafında Dönüşü | Güneş Etrafında Dönüşü |
| Merküe | 58.6 days | 87.97 days |
| Venüs | 243 days | 224.7 days |
| Dünya | 0.99 days | 365.26 days |
| Mars | 1.03 days | 1.88 years |
| Jüpiter | 0.41 days | 11.86 years |
| Satürn | 0.45 days | 29.46 years |
| Uranüs | 0.72 days | 84.01 years |
| Neptün | 0.67 days | 164.79 years |
| Plüton | 6.39 days | 248.59 years |
Gezegenler
Neden bu süreler arasında devasa farklılıklar var? Bu sorunun cevabı için Galileo zamanına geri dönmemiz gerekiyor fakat yanlızca onun çalışmalarına deÄŸil, aynı dönemde bulunan Johannes Kepler (1571-1630) ‘in çalışmalarına da bakmamız gerekiyor.
Kepler, bir süre için Danimarkalı ünlü astronom Tycho Brahe ile çalıştı. Tycho büyük ve inanılmaz hassaslıkta gözlemler yapan bir bilim adamıydı fakat topladığı tüm veriyi analiz edecek matematik kapasitesine sahip deÄŸildi. Tycho’nun ölümünden sonra 1601 yılında Kepler, Tycho’nun gözlemlerini temin etti.
Gezegenlerin minyatür hali
Tycho’nun gezegen hareketleri üzerine gözlemleri, dönemin en kesin gözlemleriydi. (teleskopun henüz icad edilmemiÅŸti!) Bu gözlemleri kullanan Kepler, ‘DoÄŸa Felsefesi’nin 2000 yıllık görüşüne zıt olarak gezegenlerin dairesel deÄŸil, eliptik hareketler ettiÄŸini keÅŸfetti. Elips, kısa çapı (küçük aksis) ve ondan uzun bir çapı (büyük aksis) olan basık bir dairedir. Kepler, GüneÅŸ’in elipsin merkezinde olduÄŸunu buldu. Ayrıca, gezegenlerin yörüngelerinde GüneÅŸ’e daha yakın konumda olduklarında, GüneÅŸ’ten uzakta olduklarından daha hızlı hareket ettiklerini farketti. Yıllar sonra, genellikle bir gezegenin GüneÅŸ’ten ne kadar uzakta olursa, gezegenin GüneÅŸ etrafındaki dönüşünü tamamlaması o kadar uzun sürdüğünü keÅŸfeden Kepler, 3 yasa buldu;
1. Yasası: Bütün gezegenler, odaklarından birinde GüneÅŸ’in bulunduÄŸu elips biçimli yörüngeler üzerinde hareket eder.
2. Yasası: Bir gezegeni GüneÅŸ’e baÄŸlayan doÄŸru parçası eÅŸit zaman aralıklarında eÅŸit alanlar tarar.
3. Yasası: Gezengenlerin dolanım sürelerinin karesi ile GüneÅŸ’e olan uzaklıklarının küpünün oranı tüm gezegenler için aynıdır.
Kepler Yasaları günümüzde hala gezegenler, kuyruklu yıldızlar, yıldızlar, göktaşları, galaksiler ve uzay araçlarının hareketlerini tahmin etmede kullanılıyor.
Kaynaklar
[1], http://pds.jpl.nasa.gov/planets/
[2], http://www.exploratorium.edu/ronh/age/index.html
[3], http://www.enchantedlearning.com/subjects/astronomy/age.shtml
[4], http://kids.msfc.nasa.gov/Puzzles/Age.asp
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar
Etiketler: dünya, gezegen, güneş, hesap, jüpiter, mars, neptün, uzay, yaş hesaplama, yıl
Çok güzel!